سؤال خوب فقط یک پاسخ صحیح ندارد؛ باید مهارت موردنظر را با متن روشن، زمان مناسب و نمرهدهی قابل دفاع بسنجد. انتقال سؤال کاغذی به صفحه مرورگر این کیفیت را خودکار ایجاد نمیکند. در آزمون آنلاین، اندازه نمایش، جهت نوشتار، جابهجایی گزینهها و شیوه ثبت پاسخ نیز باید با طراحی آموزشی هماهنگ باشند.
قبل از سؤالنویسی، نقشه آزمون بسازید
موضوعها و مهارتهایی را که میخواهید بسنجید فهرست کنید. برای هرکدام سهمی از بارم و نوع شواهد لازم تعیین کنید. اگر هدف درس حل مسئله است، آزمونی که بیشتر نمره را به تعریف اصطلاحها اختصاص میدهد تصویر مناسبی از یادگیری نمیدهد.
یک جدول ساده با ستونهای هدف، نوع سؤال، تعداد و بارم کافی است. مجموع بارم و زمان تقریبی را پیش از ورود به سامانه کنترل کنید. این نقشه به شما کمک میکند هنگام استفاده از بانک سؤال، صرفاً سؤالهای در دسترس یا آشنا را انتخاب نکنید و بخش مهمی از درس جا نماند.
سؤال چندگزینهای را با یک مسئله روشن شروع کنید
صورت سؤال باید تا حد امکان بدون خواندن گزینهها هم مسئله را روشن کند. اطلاعات غیرضروری را حذف کنید، مگر اینکه تشخیص اطلاعات مرتبط بخشی از هدف سنجش باشد. از منفینویسی پیچیده و جملهای که چند برداشت معقول دارد دوری کنید.
گزینههای نادرست را از خطاهای رایج بسازید، نه عبارتهای نامربوط. طول و ساختار گزینهها نباید پاسخ صحیح را لو بدهد. وقتی بیش از یک گزینه درست است، این موضوع را صریح اعلام کنید و روش نمرهدهی را با شرکتکنندگان در میان بگذارید. گزینههای وابسته به ترتیب برای محیطی که گزینهها جابهجا میشوند مناسب نیستند.
نمونه بازبینی
اگر در سؤال «کدام گزارش بهتر است؟» زمینهای وجود ندارد، چند پاسخ ممکن است درست باشند. آن را به «برای یافتن مبحثی که بیشتر فراگیران در آن مشکل دارند، کدام داده مناسبتر است؟» تبدیل کنید و گزینههایی همنوع مانند میانگین کل، درصد پاسخ صحیح هر سؤال و تعداد ورود به سامانه بنویسید.
در سؤال صحیح/غلط، فقط یک ادعا مطرح کنید
یک گزاره شامل دو بخش مستقل ممکن است نیمی درست و نیمی نادرست باشد. آن را به دو سؤال یا یک سؤال با صورت روشنتر تبدیل کنید. قیدهایی مانند «همیشه» و «هرگز» را فقط وقتی به کار ببرید که واقعاً در مفهوم لازماند، نه برای ساختن دام زبانی.
سؤال صحیح/غلط برای بررسی تمایزهای مشخص مفید است، اما بهتنهایی همه ابعاد فهم را نشان نمیدهد. اگر دلیل تشخیص اهمیت دارد، یک بخش تشریحی کوتاه برای توضیح طراحی کنید. میزان سهم این نوع سؤال را در نقشه آزمون با توجه به هدف تعیین کنید.
برای سؤال تشریحی، معیار تصحیح را هم بنویسید
عبارت «توضیح دهید» بدون مشخصکردن دامنه و انتظار، هم پاسخدادن را دشوار میکند و هم تصحیح را. تعیین کنید چند دلیل، چه نوع مثال یا چه مرحلهای از حل لازم است. حجم مورد انتظار پاسخ و نیاز به تصویر یا محاسبه را روشن کنید.
معیار نمرهدهی را به چند مؤلفه قابل مشاهده تقسیم کنید. برای یک سؤال چهار نمرهای میتوان دو نمره به تحلیل درست، یک نمره به استدلال و یک نمره به مثال مرتبط اختصاص داد. این فقط یک نمونه است؛ وزنها باید با هدف درس هماهنگ باشند. پیش از تصحیح کامل، چند پاسخ نمونه را با همان معیار بررسی کنید.
- پاسخ کامل و چند پاسخ ناقص قابل قبول را از قبل تصور کنید.
- مشخص کنید خطای محاسباتی و خطای مفهومی چه تفاوتی در نمره دارند.
- در تصحیح چندنفره، درباره معیار و نمونه پاسخ توافق کنید.
نمایش و ورود اطلاعات را بخشی از کیفیت بدانید
فرمول، جدول و تصویر را در نمای فراگیر بررسی کنید. تصویر کوچک یا متن کمرنگ میتواند مسئله را غیرقابل خواندن کند. برای متن لاتین در کنار فارسی، جهت نوشتار را کنترل کنید تا شمارهها و علائم جابهجا به نظر نرسند. یک بار هم سؤال را روی موبایل ببینید.
در نتاکو، سؤالهای گزینهای، صحیح/غلط و تشریحی، محتوای تصویری و فرمولی و جهت نوشتار پشتیبانی میشوند. پس از ورود گروهی با اکسل یا کپی از آزمون قبل، نوع سؤال، کلید و بارم را بازبینی کنید. موفقبودن ورود فایل، صحت آموزشی همه سؤالها را تضمین نمیکند.
کیفیت سؤال را پس از اجرا هم بررسی کنید
درصد پاسخ صحیح پایین میتواند نشانه دشواری، ابهام، کلید اشتباه یا آموزش ناکافی باشد. ابتدا خود سؤال و محتوای تدریسشده را بررسی کنید. تعداد پاسخهای خالی و زمان کلی آزمون نیز برای یافتن مشکل مفیدند، اما هیچ شاخصی بهتنهایی علت را قطعی نمیکند.
برای هر سؤال تصمیمی روشن بگیرید: نگهداشتن، اصلاح یا کنارگذاشتن. نسخه اصلاحشده و دلیل تغییر را در فرآیند کاری خود ثبت کنید تا همان ایراد در نوبت بعد تکرار نشود. بانک سؤال با جمعشدن تعداد زیاد سؤال ارزشمند نمیشود؛ بازبینی مستمر است که آن را قابل اتکا میکند.
پرسشهای متداول
آیا سؤال طولانیتر، حرفهایتر است؟
خیر. طول سؤال باید به اندازه اطلاعات لازم برای سنجش مهارت باشد. پیچیدگی زبانی غیرضروری میتواند اعتبار ارزیابی را کم کند.
آیا میتوان سؤال سال قبل را بدون تغییر استفاده کرد؟
ابتدا تناسب با هدف فعلی، افشاشدن پاسخ، صحت کلید، بارم و کیفیت نمایش را بررسی کنید. استفاده مجدد باید انتخاب آگاهانه باشد.
